Soefisme

Verloren ben ik in mijzelf, ik weet niet meer vanwaar ik kwam. Ik was een dauwdrop uit de zee, ik ging ten onder in de zee. Ik was een schaduw in het begin, gevallen op de aarde. Maar toen de zon verscheen werd ik onzichtbaar. Geen teken van mijn komst is er, van heengaan weet ik niets. Het was, lijkt het, maar een moment: ik kwam en ik ging heen. Farid al-Din Attar (ca 1145-1220)

De mooiste zin volgens Asghar Seyed-Gohrab in de boekrecensie in Trouw van 20 mei 2015 n.a.v. zijn laatste boek Soefisme. Een levende traditie

Het mysterie van het mens zijn blijft fascineren, het trekken van het hart als een vurig verlangen van de ziel op zoek naar God, zijn oorsprong, het is wat de soefie dichter zingen doet. Wat hem dansen doet, op zoek, steeds weer dat zoeken naar het moment van de overweldigende ervaring van het terugvinden van de Ene. Asghar Seyed-Gohrab:

...De islamitische mystici kenden ook de Griekse theorieën over muziek, ontwikkeld door Pythagoras en Plato, die al heel vroeg door wetenschappers als Abu Reyhân Biruni (circa 973-1048), Ebn Sinâ (circa 980-1073) en Abu Nasr Fârâbi (870-950) werden vertaald. Een van de belangrijkste en populairste aspecten van deze muziektheorie komt telkens voor in de mystieke literatuur: muziek doet in de ziel de herinnering opleven aan de hemelse harmonie die de mens in zijn oervorm heeft ervaren, dus voordat de ziel gescheiden raakte van God. Dit is eigenlijk de essentie van de islamitische mystiek en de reden waarom muziek zo'n belangrijke rol speelt. Mystici willen constant herinnerd worden aan dit oermoment. Verschillende dichters hebben op een schitterende poëtische manier de essentie van muziek weten te raken. Rumi zegt:

Het gezang van de sferen in hun rondgaan

Is wat men zingt met de luit en stem.

Aangezien we allemaal van Adam afstammen,

Hoewel de aarde en het water een sluier over ons hebben getrokken,

Kunnen we toch een kleine herinnering aan dit hemelse gezang horen.

We zijn toch bedekt door de dikke sluiers van aarde

Hoe kunnen de melodie en het gedans van de Sferen ons bereiken?

Hier verwijst Rumi naar de kracht van instrumenten en zang: beide laten de muziek van de sferen klinken op een voor mensen te bevatten manier. Sinds de oereeuwigheid zingen de sferen de eigenschappen van de Schepper, en de dans symboliseert hun rondgaan. Toen Adam werd geschapen heeft de mens deze hemelse melodieën gehoord, en constant verlangt hij terug te keren naar eenheid met het Goddelijke. De ziel van de mens herkent deze melodieên, hoewel het menselijke lichaam, gemaakt van aarde en water, een dikke sluier vormt en hem belemmert om het hemelse gezang in zijn totaliteit te horen. De aardse muziek, dans en poëzie zijn een manier om de ziel aan haar oorsprong te herinneren. Als Rumi wordt gevraagd waarom hij gebruik maakt van muziek en dans, zelfs bij zulke droevige en plechtige gelegenheden als een begrafenis, antwoordt hij: 'Als de ziel van de mens uiteindelijk na jaren gevangenis in de kooi en de kerker van het lichaam bevrijd wordt en haar vleugels uitslaat om naar de oorspronkelijke bron waar hij vandaan komt te vliegen, is deze gelegenheid dan niet het moment om ons te verheugen, te danken en te dansen?'...

 

 

Asghar Seyed-Gohrab

Trefwoorden: